tavuk vebası

yalancı tavuk vebası (newcastle hastalığı)

Yalancı tavuk vebası bulaşıcı ve öldürücü seyreden, evcil kanatlı hayvanlarda ve diğer kuşlarda solunum, sindirim ve sinir sistemi bozuklukları ile karakterize viral bir hastalıktır. Hastalık Dünya Hayvan Sağlıkğı Teşkilatı’nın çok tehilkeli hızla yayılma potansiyeli olan bulaşıcı hastalıklar listesinde yer almaktadır. Ülkemizde ihbari mecburi 4 (kuş gribi, tavuk tifosu, pullorum, yalancı tavuk vebası) kanatlı hastalığından biridir.

Enfekte kümes hayvanlarının salgıları ve dışkıları virüsün başlıca bulaşma ve yayılma kaynağıdır. Virüs uzun süre uygu çevre koşullarında canlı kalabilir. Birçok dezenfektan virüsü inaktif hale getirir.

Yalancı tavuk vebası virüsü ultraviyole ışınlarında canlılığığını koruyamamaktadır. Virüs, az miktardaki dışkı, kan, irin, göz ve burun akıntısı gibi organik metaryel içinde güneş ışığında inaktive olmaktadır. Farklı ph lara oldukça dayanıklı olup, 2-10 ph larda saatlerde canlılığını koruyabilmektedir.

Aldehitler (formaldehit,gluteraldehit), kuanterner amonyum bileşikleri (kokobenzildimetil – amonyum klorür gibi), oksitleyeci ajanlar(sodyum hipokralid gibi) uygun konsantrasyonlarda ve sürelerde etkilidir. Örneğin yalancı tavuk vebası virüsü %1 lik fenol/kuarterner amonyum bileşiklerinin karışımı veya kresol/surfaktan (yüzey aktif ajanlar) organik asitlerin bileşimlerinde kolaylıkla inaktive olur.

Virüs oldukça geniş bir konakçı spektrumuna sahiptir. Yalancı tavuk vebası virüslerini 250 den fazla kuş türnün yanı sıra çeşitli hayvan türlerini ve  insanları da enfekte etmektedir. Doğal enfeksiyonda görülen kanatlılara örnek olarak tavuk, beç tavuğu, tavus kuşu, sülün, bıldırcın, güvercin ve hindiler gösterilebilir. Hastalığın en duyarlı hayvanlar tavuklardır. Yaşlı hindiler, ördek ve kazlar tavuklara kıyasla daha az duyarlı olup bu türlerde enfeksiyon hafif seyretmektedir. Yabani su kuşlarından karabataklarda zaman zaman enfeksiyon şekillenmektedir. İspinoz, serçe,kanarya,muhabbet kuşu,güvercinler,karabatak,papağan vb. kuşlar klinik göstermez ancak hastalığın taşınma ve yayılmasında önemli rol oynarlar.

Yalancı tavuk vebası virüsü zoonotik bir virüs olduğundan insanlarda da enfeksiyona yol açmaktadır. Genellikle enfekte insanlarda klinik tablo olarak konjuntivis (göz ile ilgili) görülür.

Hastalığın yayılması ve klinik belirtiler

 Bulaşma yolları

Hasta hayvanlarla direkt temesın yanısıra virüsle bulaşık yem,su,alet ekipmanda hastalığın bulaşmasına yol açar. Hastalığın yaygın olduğu yerlerde virüsün ana yayılma yolu mekanik bulaşmadır. Hasta hayvanların solunum salgıları,akıntıları,dışkılarıyla virüs etrafa yayılır. Yalancı tavuk vebası virüsü duyarlı konakçıya solunum,sindirm,deri ve göz konjuktivasından girerek hastalık meydana getirebilir.

Aşılı tavuklar saha virüsü ile karşılaştıklarında 6-9 gün, bazıları ise ölene kadar virüs saçabilir.

  • Hasta ve portör , canlı aşı yapılmış evcil kanatlılara 5 hafta süreyle direk temesla,
  • Hasta ve portör yabani kuşlarla direk veya dolaylı temasla,
  • Bulaşık ekipman ve araçlar ,
  • Dışkı ve bulaşık altlık,
  • Bulaşık yem ve su,
  • Personel, bakıcı ve ziyaretçiler,
  • İşletmede bulunan diğer hayvanlar (kedi,köpek), kemiriciler, böcek ve dış parazitlerle (kırmızı bit) mekanik yolla,
  • Bulaşık aşılar ve biyolojik maddeler.

Klinik belirtiler

Yalancı tavuk vebasında klini semptomlar; hayvanın cinsi,yaşı,bağışıklık durumu,diğer enfeksiyonlarla birlikte seyredip seyretmediği, çevresel etkiler,kümes koşulları,virüsün patojenitesi, miktarı ve vücuda giriş yoluna göre farklılıklar gösterir. Sürünün aşılı olup olmamasına göre de hastalığın şiddeti değişebilir.

  1. Hafif şişddetli enfeksiyonlarda; yumurta kalitesinde bozulma, verim düşüklüğü tablosuyla karşımıza çıkmaktadır.
  2. Orta şiddetli enfeksiyonlarda: Hafif ve orta şiddette solunum ve/veya sinirsel lezyonlar ve enteritis görülebilir. Yumurta veriminde ve kalitesinde bozulma görülebilir.
  3. Şiddetli enfeksiyonlarda: Artan soluma,zayıflık,ayakta duramama ve 3-4 günde sürünün tamamına yakının ölümü ile sonuçlanabilir.

Tavuk vebasında koruma ve kontrol

Tedavi

Hastalığı yönelik bir tedavi yoktur. Birçok ülkede olduğu gibi ülkemizde de ihbarı mecburi hastalıklar arasındadır ve devletçe kontrolü esas alımıştır.

Aşılama

Hastalığı karşı gerek ülkemizde gerekse tüm dünyada yoğun bir şekilde canlı ve inaktif aşılar kullanılmaktadır.

One Comment

Bir Cevap Yazın